Kosova’da daha fazla çocuk hayatta kalıyor ve okul öncesi eğitime devam ediyor, ancak yeni MICS araştırması, Roman, Aşkali ve Mısırlı topluluklara mensup çocuklar arasında derin eşitsizliklerin devam ettiğini doğruluyor

15 Eylül 2026, Priştine

Kosova İstatistik Ajansı ve UNICEF Kosova, bugün Kosova'daki çocukların, kadınların, erkeklerin ve ailelerin durumuna ilişkin en kapsamlı hanehalkı araştırması olan 2025 Çatışan Göstergeler Küme Taraması (MICS) bulgularını açıkladı. Bulgular, çocuklar için anlamlı bir ilerlemeye işaret ederken, aynı zamanda Roman, Aşkalı ve Mısırlı çocukları etkileyen kalıcı ve bazı alanlarda belirgin eşitsizlikleri de ortaya koymaktadır.

Kosova İstatistik Ajansı Müdürü Avni Kastrati şunları belirtti: “Kosova İstatistik Ajansı olarak, kamu yararına hizmet eden, yüksek kaliteli ve uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir veriler üretmeye kararlıyız. 2025 MICS bulguları, ilerlemeyi izlemek, eşitsizlikleri tespit etmek ve Kosova genelindeki çocukların ve hanelerin yaşamlarını iyileştirmeye yönelik politikaları desteklemek için temel kanıtlar sağlamaktadır.”

“Dünya genelinde MICS, BM'nin desteklediği en önemli araçlardan biridir. Çalıştığım her yerde hükümet, ortaklar ve BM programları için temel bir referans kaynağı olmuştur. Başka hiçbir yerde bulunmayan veriler üretmekte ve dikkatimizi toplumlarımızdaki en savunmasız insanlara yoğunlaştırmamıza yardımcı olmaktadır,” dedi BM Kosova Kalkınma Koordinatörü Stephen O'Malley.

Kosova'da 2014 ve 2020 turlarını takip eden üçüncü MICS turu olan bu araştırma, yıllar içindeki gelişimin değerlendirilmesine olanak tanımaktadır: Çocuk hayatta kalma oranları iyileşmiş, erken çocukluk eğitimine katılım iki katından fazla artmış, okula hazırlık düzeyi yükselmeye devam etmiş ve şiddet içermeyen disiplin yöntemleri artmıştır. Ancak Roman, Aşkalı ve Mısırlı çocukların hayatta kalma, beslenme, eğitim ve koruma alanlarında önemli ölçüde daha yüksek risklerle karşı karşıya kalmasıyla büyük eşitsizlikler varlığını sürdürmektedir.

UNICEF Kosova Ofisi Başkanı Veronika Vashchenko, “Kosova'daki çocuklar için kaydedilen ilerleme gerçektir, ancak henüz eşit değildir. Veriler, yatırımların nerede sonuç verdiğini ve hangi çocukların hâlâ geride bırakıldığını göstermektedir. Ortak görevimiz nettir: Her çocuğun hayatta kalabilmesi, öğrenebilmesi, korunabilmesi ve gelişebilmesi için kaynakları ve hizmetleri yönlendirmede bu kanıtları kullanmaktır,” ifadelerini kullandı.

Temel bulgular, Kosova'da yenidoğan ölüm oranının 2020'ye göre %27 azalarak canlı doğan 1.000 bebekte 11'den 8'e gerilediğini, Roman, Aşkalı ve Mısırlı topluluklarda ise 2020'den bu yana %29 azalarak 21'den 15'e düştüğünü göstermektedir.

24–35 aylık çocuklar arasında tam aşılama oranı genel nüfusta %76, Roman, Aşkalı ve Mısırlı çocuklar arasında ise %44'tür. 3–4 yaş arası çocukların erken çocukluk eğitimine katılımı 2020'deki %15 seviyesinden 2025'te %36'ya çıkarak iki katından fazla artmış, ancak Roman, Aşkalı ve Mısırlı çocuklar arasında %7 civarında kalmıştır.

Eğitim ve koruma alanındaki açıklar da belirginliğini korumaktadır. Genel nüfusta okula devam oranı ilkokulda %96, ortaokulda %95 ve lisede %89 iken, Roman, Aşkalı ve Mısırlı çocuklarda ilkokulda %83'ten lisede %27'ye düşmektedir. Şiddet içeren disiplin %72'den %64'e, ağır şiddet ise %6'dan %2'ye gerilemiş olsa da çocuklara yönelik şiddet yaygınlığını korumaktadır.

Beslenme, Kosova'da yeni ortaya çıkan bir sorun olarak öne çıkmaktadır. 5-9 yaş arası çocukların %24'ünün, Roman, Aşkalı me Mısırlı topluluklardaki çocukların ise %32'sinin aşırı kilolu olduğu tahmin edilmektedir. 6–23 aylık çocukların %57'si, Roman, Aşkalı ve Mısırlı çocukların ise %80'i sağlıksız gıdalarla beslenmektedir.

Sosyal transferler 18 yaş altı çocukların %94'üne ulaşmakta ve nüfusun %80'i herhangi bir sosyal transfer alan hanelerde yaşamaktadır; bu da çocuklara duyarlı sosyal koruma için önemli bir zemin sunmaktadır.

MICS 2025, iki ayrı tarama yoluyla 6.928 hanede tamamlanan yaklaşık 14.000 mülakata dayanmaktadır. Veriler; yerleşim yeri, cinsiyet, yaş, eğitim, servet, etnik köken ve engellilik durumuna göre ayrıştırılabilir; bu da kurumların ortalamaların ötesine bakmasına ve eşitsizliklerin nerede devam ettiğini belirlemesine yardımcı olur. MICS verileri, politika ve bütçe kararlarını destekleyebilir, hesap verebilirliği güçlendirebilir ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları da dâhil olmak üzere ulusal ve uluslararası taahhütlere karşı ilerlemeyi izleyebilir.

Bulgular; Kosova kurumlarına, kalkınma ortaklarına, sivil topluma, akademiye ve topluluklara, kazanımları korumak ve özellikle en geride kalan çocuklar için ilerlemeyi hızlandırmak adına ortak bir kanıt tabanı sağlamaktadır.

MICS, UNICEF tarafından geliştirilen ve desteklenen, çocuklar, kadınlar ve haneler hakkında istatistiksel olarak sağlam ve uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir veriler üreten küresel bir hanehalkı tarama programıdır. Kosova İstatistik Ajansı liderliğinde yürütülen Kosova'daki MICS 2025; Hükümet, UNICEF, İsviçre İşbirliği Ofisi – İsviçre'nin Kosova Büyükelçiliği, Birleşmiş Milletler Kosova Kalkınma Koordinatörlüğü Ofisi ve UNFPA tarafından finanse edilmiştir.